Hayatımızda sürekli seçimler yapıyoruz.

Bir meslek seçiyoruz.

Bir şehirde yaşamaya karar veriyoruz.

Bir ilişkiye başlıyoruz.

Bir ilişkiden ayrılıyoruz.

Bir ev alıyoruz.

Bir işten ayrılıyoruz.

Bir hayat biçimini tercih ediyoruz.

Bazen seçimlerimizden memnunuzdur. Hatta doğru kararı verdiğimizi de biliriz.

Ama yine de zaman zaman başka bir ihtimal aklımıza gelir.

“Ya diğer yolu seçseydim?”

“Ya o şehirde kalsaydım?”

“Ya o ilişkiyi bitirmeseydim?”

“Ya başka bir mesleği seçseydim?”

“Ya o gün farklı karar verseydim?”

İlginç olan şudur:

Bazen seçtiğimiz hayattan memnun olduğumuz hâlde, seçmediğimiz hayatın özlemini duyabiliriz.

Burada insanın yalnızca yaşadığı hayatı değil, yaşayabileceği hayatları da taşıdığı ortaya çıkar.

Çünkü bir seçim yaptığımızda yalnızca bir yolu seçmeyiz.

Aynı zamanda başka yolları da geride bırakırız.

Ve bazı durumlarda kaybettiğimiz şey yalnızca gerçekleşmemiş bir seçenek değildir.

O seçeneğin içinde nasıl biri olabileceğimize dair ihtimali de kaybederiz.

Belki de bu nedenle bazı seçimler doğru oldukları hâlde yas barındırır.

Çünkü doğru seçim ile kayıp yaşamak birbirinin zıttı değildir.

Bazen bir kararın doğru olduğuna inanabiliriz ve yine de onun dışında kalan ihtimalleri özleyebiliriz.

Bir Seçim Yaptığımızda Gerçekten Neyi Kaybederiz?

Bir seçim yaptığımızda gözle görülür biçimde bir şey kaybetmeyebiliriz.

Ama zihinsel olarak çok daha fazla şeyden vazgeçebiliriz.

Örneğin başka bir şehirde yaşamayı seçtiğimizde sadece o şehirdeki yaşamı seçmemiş oluruz.

Orada tanışabileceğimiz insanları,

kurabileceğimiz ilişkileri,

yaşayabileceğimiz deneyimleri,

olabileceğimiz kişiyi

de geride bırakmış oluruz.

Elbette bunların hiçbirinin gerçekleşeceğini kesin olarak bilemeyiz.

Fakat insan zihni yalnızca gerçekleşmiş deneyimlerle çalışmaz.

Gerçekleşmemiş ihtimaller de zihinsel bir gerçekliğe sahip olabilir.

Bu nedenle bazen yasını tuttuğumuz şey yaşanmış bir hayat değildir.

Yaşanabilirdi dediğimiz bir hayattır.

“Ya Başka Türlü Olsaydı?” Sorusu Neden Bu Kadar Güçlü?

İnsan zihni alternatifleri düşünmeye yatkındır.

Ya şöyle olsaydı?

Ya bunu yapsaydım?

Ya o gün gitmeseydim?

Ya onunla devam etseydim?

Bu düşünceler bazen yalnızca merak değildir.

Bazen bugünkü hayatımızı anlamlandırma çabasıdır.

Çünkü verdiğimiz kararın anlamını, bazen onu vermediğimiz ihtimal üzerinden düşünürüz.

Bir ilişki sona ermiştir.

Kişi şimdi hayatına devam etmektedir.

Fakat zihni:

“Ya birlikte kalsaydık?”

diye sorabilir.

Bu soru çoğu zaman geçmişi değiştirmekten çok, bugünkü yaşamımızın anlamını yeniden değerlendirmekle ilgilidir.

Acaba doğru yerde miyim?

Acaba başka türlü bir hayat daha mı iyi olurdu?

Acaba bir şeyi kaçırdım mı?

Bu nedenle alternatif hayat düşüncesi bazen kararın kendisinden daha yorucu hâle gelebilir.

Freud: Seçmediğimiz İhtimaller Neden İçimizde Yaşamaya Devam Eder?

Freud'un psikodinamik yaklaşımı açısından insanın ruhsal yaşamı yalnızca bilinçli olarak seçtiği şeylerden oluşmaz.

Arzular, çatışmalar, kayıplar ve gerçekleşmemiş ihtimaller de ruhsal dünyada yer tutabilir.

Bir seçim yaptığımızda bir ihtimal gerçekleşir.

Diğeri gerçekleşmez.

Fakat gerçekleşmeyen ihtimal zihinsel olarak tamamen yok olmaz.

Özellikle güçlü bir arzuya ilişkin bir ihtimalse, kişi onu farklı biçimlerde taşımaya devam edebilir.

Bazen açıkça:

“Keşke onu seçseydim.”

der.

Bazen başka bir hayatı idealize eder.

Bazen mevcut yaşamındaki sorunları, seçmediği ihtimalle kıyaslar.

Bazen de hiçbir şey söylemeden geçmişteki bir kararın etrafında dolaşır.

Psikodinamik açıdan burada önemli olan yalnızca:

“Bu seçenek neden gerçekleşmedi?”

değildir.

Daha derin soru:

“Bu ihtimal benim için neyi temsil ediyordu?”

olabilir.

Çünkü bazen özlenen şey bir meslek değildir.

O mesleğin içinde olabileceğini düşündüğümüz kişi olabilir.

Bazen özlenen eski sevgili değildir.

O ilişkinin içinde olduğumuzu düşündüğümüz kendimizdir.

Bazen özlenen şehir değildir.

O şehirde kurulacağını hayal ettiğimiz hayattır.

Kierkegaard: Seçmek, Diğer İhtimallerden Vazgeçmek Demektir

"Evlen, pişman olursun; evlenme, ondan da pişman olursun; evlen ya da evlenme, ikisinden de pişman olursun; ya evlenirsin ya da evlenmezsin, ikisinden de pişmansın. dünyanın çılgınlıklarına gül, pişman olursun; ağla, ondan da pişman olursun; dünyanın çılgınlıklarına gül ya da ağla, ikisinden de pişman olursun; dünyanın çılgınlıklarına ya gülersin ya da ağlarsın, ikisinden de pişmansın. bir kıza güven, pişman olursun; güvenme, ondan da pişman olursun; bir kıza güven ya da güvenme, ikisinden de pişman olursun; bir kıza ya güvenirsin ya da güvenmezsin, ikisinden de pişmansın. işte size her türlü yaşam bilgeliğinin özü."

Søren Kierkegaard'ın düşüncesinde seçim, insanın varoluşuyla doğrudan ilişkilidir. Çünkü insan yalnızca seçenekler arasında tercih yapan biri değildir; yaptığı seçimlerle aynı zamanda kendi yaşamını biçimlendiren bir varlıktır.

Kierkegaard için özgürlük yalnızca istediğimiz her şeyi yapabilmek anlamına gelmez. Özgürlük, önümüzde birden fazla ihtimal olduğunu fark ettiğimiz anda aynı zamanda bir kaygıyı da beraberinde getirir.

Çünkü ihtimaller arttıkça:

“Hangisini seçmeliyim?”

sorusu ortaya çıkar.

Ve seçim yaptığımız anda diğer ihtimallerden vazgeçmiş oluruz.

Bu nedenle özgürlük ile kaygı birbirinden tamamen ayrı değildir. Bir insan seçim yapabildiği için özgürdür; fakat tam da bu özgürlük, seçimin sorumluluğunu da beraberinde getirir.

Kierkegaard'ın kaygı kavramı burada önem kazanır. Kaygı yalnızca kötü bir şey olacak korkusu değildir. Bazen önümüzde duran sayısız ihtimal karşısında hissettiğimiz belirsizliktir.

Örneğin bir insan:

“Bu mesleği seçersem diğerini kaybedeceğim.”

“Bu ilişkide kalırsam başka bir hayat ihtimalinden vazgeçeceğim.”

“Bu şehre taşınırsam geri dönmek eskisi kadar kolay olmayacak.”

diye düşündüğünde yalnızca karar vermenin zorluğunu yaşamaz.

Aynı zamanda gerçekleşmeyecek ihtimallerin farkına varır.

İşte seçim sonrasında ortaya çıkan:

“Acaba diğer yolu seçseydim?”

sorusunun varoluşsal boyutu burada ortaya çıkar.

Çünkü insan bütün ihtimalleri aynı anda yaşayamaz.

Bir hayat seçmek, diğer hayatların gerçekleşmeyeceğini kabul etmeyi gerektirir.

Bu nedenle bazen seçim sonrası yaşadığımız huzursuzluk, yanlış bir karar verdiğimizi değil; seçimin doğasında bulunan vazgeçişle karşı karşıya olduğumuzu gösterebilir.

Kierkegaard açısından bireyin yaşamını kendisinin seçmesi önemlidir. Başkalarının beklentilerine göre sürdürülen bir hayat, kişinin kendi varoluşuyla kurduğu ilişkinin zayıflamasına neden olabilir.

Bu açıdan:

“Ben hangi hayatı seçmeliyim?”

sorusunun yanında,

“Bu seçimin gerçekten bana ait olduğunu hissediyor muyum?”

sorusu da önem kazanır.

Çünkü bazen seçim yapmaktan değil, kendi seçimimizin sorumluluğunu almaktan korkarız.

Ve insanın en zor karşılaşmalarından biri de budur:

Seçtiği hayatın sorumluluğunu başkasına devredememek.

Klein: Kaybettiğimiz İhtimallerle İlişkimiz

Melanie Klein'ın nesne ilişkileri yaklaşımı, insanın sevgi, kayıp, özlem ve ambivalans gibi karşıt duyguları aynı anda taşıyabileceğini anlamamıza yardımcı olur.

Bir şeyi seçtiğimizde ondan memnun olabiliriz.

Aynı zamanda seçmediğimiz şeyi özleyebiliriz.

Bu bir çelişki değildir.

İnsan:

“Verdiğim karardan memnunum.”

ve

“Yine de diğer ihtimali merak ediyorum.”

diyebilir.

Bu iki duygu bir arada bulunabilir.

Çünkü seçimlerimiz yalnızca geleceğimizi değil, geçmişimize ilişkin duygularımızı da etkiler.

Bazen seçmediğimiz ihtimali idealize ederiz.

Gerçekte nasıl olacağını bilmediğimiz bir hayatı zihnimizde daha güzel, daha kolay ve daha doğru hâle getiririz.

Çünkü gerçekleşmemiş olanın kusurlarını görme şansımız yoktur.

Gerçek hayat yorucudur.

Gerçek ilişki çatışmalıdır.

Gerçek kariyer monoton olabilir.

Gerçek şehir beklediğimiz kadar güzel olmayabilir.

Fakat zihindeki alternatif hayat kusursuz kalabilir.

Bu yüzden bazen yaşamadığımız hayatı, yaşadığımız hayattan daha güzel zannederiz.

“Seçmediğim Hayat Gerçekten Daha mı İyi Olurdu?”

Bu sorunun cevabını çoğu zaman bilemeyiz.

Ve belki de zor olan tam olarak budur.

Çünkü seçmediğimiz hayat hakkında kesin bir bilgiye sahip değiliz.

Onu yalnızca hayal ederiz.

Bir ihtimali bugünkü hayatımızla karşılaştırırız.

Fakat burada bir eşitsizlik vardır.

Bugünkü hayatımızın bütün gerçekliği elimizdedir.

Yorgunluklarını biliriz.

Sorunlarını biliriz.

Hayal kırıklıklarını biliriz.

Ama seçmediğimiz ihtimalin yalnızca güzel taraflarını hayal ederiz.

Bu nedenle:

“Belki daha mutlu olurdum.”

dediğimiz hayatın mutsuzluklarını göremeyiz.

Belki o ilişkinin başka sorunları olacaktı.

Belki o şehirde yalnız kalacaktık.

Belki o meslek düşündüğümüz kadar anlamlı olmayacaktı.

Belki bambaşka bir güçlük yaşayacaktık.

Fakat yaşanmamış hayatın gerçekliğini sınayamadığımız için onu zihnimizde kolayca idealize edebiliriz.

Winnicott: Seçmediğimiz Hayatta Nasıl Bir Ben Olacaktık?

Donald Winnicott'un gerçek kendilik ve sahte kendilik kavramları bu konuya farklı bir boyut kazandırır.

Çünkü bir seçim yalnızca:

“Neyi seçtim?”

sorusuyla ilgili değildir.

Aynı zamanda:

“Bu seçim beni nasıl birine dönüştürdü?”

sorusuyla da ilgilidir.

Bir insan başka bir şehirde yaşasaydı nasıl biri olurdu?

Başka bir ilişkiyi sürdürseydi?

Başka bir mesleği seçseydi?

Bunların her birinde farklı bir kendilik deneyimi oluşabilirdi.

Bu nedenle seçim yaparken bazen yalnızca bir ihtimali değil, başka bir kendilik biçimini de kaybederiz.

Bu durum özellikle yaşamımızın büyük dönemeçlerinde daha belirgin olabilir.

Evlilik.

Boşanma.

Meslek değişimi.

Şehir değişikliği.

Çocuk sahibi olmak.

Göç.

Bunların her biri:

“Artık başka bir hayatı seçtim.”

demektir.

Ve her seçim, aynı zamanda başka benlik ihtimallerini geride bırakır.

Bowlby: Bir İhtimali Kaybetmek de Bir Kayıp Deneyimi Olabilir mi?

John Bowlby'nin bağlanma yaklaşımı kayıpların yalnızca fiziksel ayrılıklarla sınırlı olmadığını düşünmemize yardımcı olur.

İnsan bağ kurar.

İnsan bir kişiye bağlanır.

Ama aynı zamanda bir geleceğe de bağlanabilir.

Birlikte yaşanacak hayat.

Planlanan ev.

Düşünülen çocuk.

Hayal edilen kariyer.

Yaşanması beklenen şehir.

Bunlar henüz gerçekleşmemiş olabilir.

Fakat kişi bunlara duygusal olarak bağlanabilir.

Bir ilişki sona erdiğinde yalnızca partner kaybedilmez.

“Birlikte olacağını düşündüğüm hayat” da kaybedilir.

Bu nedenle ayrılık sonrası yaşanan yasın içinde bazen kişi kadar gelecek tasarımı da vardır.

Benzer şekilde bir seçim yaptığımızda da seçmediğimiz ihtimal, bir tür “gelecek kaybı” olarak deneyimlenebilir.

Kohut: Seçimimizin Ardından Kendimizi Neden Sorgularız?

Heinz Kohut'un kendilik psikolojisi açısından insanın kendilik bütünlüğünü ve değer duygusunu koruması önemlidir.

Büyük kararlar bu bütünlük duygusunu sarsabilir.

“Doğru mu yaptım?”

“Yanlış mı seçtim?”

“Hayatımı bozmuş olabilir miyim?”

Bu sorular bazen yalnızca kararın sonucunu değerlendirmekle ilgili değildir.

Kişinin kendisine olan güveniyle de ilgili olabilir.

Kendi kararından şüphe etmek bazen:

“Ben doğru seçim yapabilen biri miyim?”

sorusuna dönüşebilir.

Bu nedenle kişi yalnızca seçimini değil, kendi karar verme kapasitesini de sorgulamaya başlayabilir.

Bazen insanın ihtiyacı “doğru seçtiğinden emin olmak” değil, belirsizlik içinde seçim yapabilme kapasitesini taşıyabilmektir.

Varoluşçu Yaklaşım: Her Seçim Bir Vazgeçiştir

Varoluşçu düşüncede seçim ve özgürlük birbirinden ayrılmaz.

Özgür olmak, bütün ihtimalleri aynı anda yaşayabilmek değildir.

Tam tersine, bir ihtimali seçip diğerlerinden vazgeçmektir.

Bu nedenle özgürlük bir yönüyle kayıp da içerir.

Bir mesleği seçmek başka mesleklerden vazgeçmektir.

Bir şehri seçmek başka şehirlerdeki yaşam ihtimallerini geride bırakmaktır.

Bir ilişkiye bağlanmak, başka ilişkilerin ihtimallerini kapatmaktır.

Bu nedenle özgürlük her zaman hafifletici bir deneyim değildir.

Bazen ağırdır.

Çünkü:

“Ben seçtim.”

dediğimiz anda:

“Diğerlerini seçmedim.”

demiş oluruz.

Rollo May'in varoluşçu düşüncesi açısından özgürlüğün yanında sorumluluk da vardır.

Seçim yaptığımızda hayatımızın yönünü belirlemiş oluruz.

Ama hiçbir zaman bütün sonuçları önceden bilemeyiz.

İşte kaygı biraz da buradan doğar.

Bir seçimin doğru olup olmadığını ancak onu yaşadıktan sonra anlayabiliriz.

Yalom: Diğer İhtimallerin Yasını Tutmak Neden Kaçınılmaz Olabilir?

Irvin Yalom'un varoluşçu yaklaşımında özgürlük, ölüm, yalnızlık ve anlamsızlık gibi temel meseleler insanın hayatıyla yüzleştiği alanlardır.

Seçim yapmak, hayatın sınırlı olduğunu kabul etmeyi de gerektirir.

Çünkü zaman sınırlıdır.

Her şeyi deneyimleyemeyiz.

Her şehirde yaşayamayız.

Her mesleği yapamayız.

Her insanla ilişki kuramayız.

Her ihtimali gerçekleştiremeyiz.

Bu nedenle insan hayatında kaçınılmaz bir “yaşanmamış hayatlar” duygusu vardır.

Bir insan ne kadar çok yaşarsa yaşasın, yaşayamadığı binlerce başka hayat vardır.

Bu açıdan diğer ihtimallerin yasını tutmak bir kusur değil, insan olmanın doğal bir sonucu olarak da düşünülebilir.

Çünkü her seçim:

“Bunu yaşayacağım.”

derken,

“Bunları yaşamayacağım.”

demektir.

Pişmanlık ile Yas Aynı Şey mi?

Hayır.

Pişmanlık:

“Yanlış seçim yaptım.”

duygusunu daha güçlü biçimde taşır.

Yas ise:

“Seçmediğim hayat artık mümkün değil.”

duygusunu taşıyabilir.

Bu ayrım önemlidir.

Çünkü insan doğru bir karar verdiği hâlde yas tutabilir.

Örneğin bir ilişkiden ayrılmak doğru karar olabilir.

Ama kişi yine de o ilişkinin güzel taraflarını özleyebilir.

Bir işten ayrılmak gerekli olabilir.

Ama kişi eski işindeki bazı insanları ve anları özleyebilir.

Bir şehirden taşınmak doğru olabilir.

Ama orada bırakılan hayatın bazı tarafları özlenebilir.

Bu durumda:

“Demek ki yanlış karar verdim.”

sonucuna varmak gerekmeyebilir.

Bazen yalnızca seçmediğimiz ihtimalin yasını tutuyoruzdur.

Neden Özellikle Büyük Yaşam Dönemeçlerinde Bu Duygu Artar?

Çünkü bazı seçimler geri dönüş hissini azaltır.

Evlilik.

Çocuk sahibi olmak.

Meslek seçimi.

Emeklilik.

Boşanma.

Şehir değiştirme.

Bunlar kişinin hayatındaki “önce” ve “sonra” arasındaki farkı belirginleştirir.

Bu noktada insan:

“Artık başka türlü olamaz.”

duygusuyla karşılaşabilir.

Ve bu duygu, diğer ihtimallerin daha görünür hâle gelmesine neden olabilir.

Bazı insanlar bunu doğum günlerinde yaşar.

Bazıları belli bir yaşa geldiğinde.

Bazıları eski bir arkadaşla karşılaştığında.

Bazıları eski partnerinin hayatını gördüğünde.

Çünkü bir anda:

“Benim hayatım böyle oldu.”

gerçeği daha belirgin hâle gelir.

Bu da yaşanmamış hayatların yasını tetikleyebilir.

Bazen Başka Bir Hayatı Değil, Başka Bir Kendimizi Özleriz

Belki de bu konunun en derin tarafı budur.

Bir insan:

“Keşke o şehirde kalsaydım.”

diyebilir.

Ama aslında özlediği şey şehir değildir.

Belki o şehirdeki daha özgür hâlidir.

Bir insan:

“Keşke o ilişkiyi sürdürseydim.”

diyebilir.

Ama belki özlediği şey o ilişkinin ilk dönemindeki kendisidir.

Daha umutlu.

Daha heyecanlı.

Daha cesur.

Daha genç.

Daha farklı.

Bu nedenle bazen geçmişteki bir ihtimali düşündüğümüzde aslında:

“O hayatı seçseydim ben kim olurdum?”

sorusunu düşünürüz.

Ve yasını tuttuğumuz şey bir hayat kadar, yaşanmamış bir kendilik ihtimali de olabilir.

Seçmediğimiz İhtimallerle Nasıl Yaşarız?

İnsan bütün ihtimallerinden vazgeçip yalnızca bir hayatın içerisine kapanmak zorunda değildir.

Geçmişte başka bir seçim yapmış olsaydık ne olacağını bilemeyiz.

Ancak bugün yaşadığımız hayatın içerisinde hâlâ yeni seçimler yapabiliriz.

Varoluşçu açıdan mesele geçmişteki ihtimalleri yok etmek değil, bugün elimizde olan yaşam alanına sahip çıkabilmektir.

Çünkü insan:

“Ya şöyle olsaydı?”

sorusuna sonsuza kadar cevap arayabilir.

Fakat bu sorunun kesin bir cevabı yoktur.

Yaşanmadıysa bilinemez.

Bu nedenle bazı durumlarda yasın tamamlanması, alternatif hayatın nasıl olacağını çözmekle değil, onun artık yaşanmayacak bir ihtimal olduğunu kabul etmekle mümkün olur.

Psikolojik Destek Ne Zaman Düşünülebilir?

Bir seçim yaptıktan sonra uzun süre diğer ihtimallerin içinde kalıyor, verdiğiniz kararları sürekli sorguluyor veya geçmişteki “ya şöyle olsaydı?” düşünceleri bugünkü hayatınızdan uzaklaşmanıza neden oluyorsa, bu deneyimin psikolojik anlamı üzerinde durmak faydalı olabilir.

Psikodinamik yönelimli psikolojik destek sürecinde kişinin seçimlerinin arkasındaki arzular, kayıplar, bilinçdışı çatışmalar ve seçilmeyen ihtimallere yüklediği anlamlar ele alınabilir.

Varoluşçu yaklaşım açısından ise özgürlük, sorumluluk, seçim, sınırlılık ve kişinin gerçekleştirmediği ihtimaller karşısında yaşadığı yas üzerinde durulabilir.

Samsun'da yüz yüze psikolojik destek almak isteyen yetişkinler için Atakum'da, farklı şehirlerde yaşayanlar için online psikolojik destek seçenekleri bulunmaktadır. Verdiğiniz kararların ardından tekrar tekrar başka ihtimallere dönüyor ve bunun bugünkü yaşamınızı etkilediğini düşünüyorsanız, bu deneyimi daha yakından ele almak için randevu almak üzere benimle iletişime geçebilirsiniz.

Sonuç

Bir seçim yaptığımızda yalnızca bir yolu seçmeyiz.

Başka yolları da geride bırakırız.

Bu nedenle bazen doğru bir karar verdiğimiz hâlde başka ihtimallerin yasını tutabiliriz.

Bu bir çelişki değildir.

Bir karardan memnun olmak, diğer ihtimalleri hiç düşünmeyeceğimiz anlamına gelmez.

İnsan aynı anda:

“İyi ki bunu seçtim.”

ve

“Acaba diğer hayat nasıl olurdu?”

diyebilir.

Freud bize gerçekleşmemiş arzuların ve kayıpların ruhsal yaşamımızda iz bırakabileceğini düşündürür.

Klein, sevgi ve kaybın aynı anda var olabileceğini anlamamıza yardımcı olur.

Winnicott, seçtiğimiz yaşamla birlikte farklı kendilik ihtimallerinin de geride bırakılabileceğini düşünmemize alan açar.

Bowlby, insanın yalnızca insanlara değil, bağlandığı gelecek tasarımlarına da kayıp yaşayabileceğini anlamamıza yardımcı olur.

Kohut, seçimlerimizin kendilik değeri ve kendimize duyduğumuz güven üzerindeki etkisini düşünmemizi sağlar.

Varoluşçu yaklaşım ise daha temel bir gerçeği hatırlatır:

Her seçim bir vazgeçiş içerir.

Çünkü insan her şeyi yaşayamaz.

Her ihtimali gerçekleştiremez.

Bütün yolları aynı anda yürüyemez.

Belki olgunlaşmanın bir parçası da budur.

Seçmediğimiz hayatların nasıl olacağını hiçbir zaman kesin olarak bilemeyeceğiz.

Bazılarını özleyeceğiz.

Bazılarının yasını tutacağız.

Bazı seçimlerimizi zaman zaman sorgulayacağız.

Ama hayatı yalnızca:

“Ya başka türlü olsaydı?”

sorusunun içerisinde yaşayamayız.

Çünkü yaşanmamış ihtimaller sonsuzdur.

Yaşadığımız hayat ise sınırlıdır.

Ve belki de bir seçimin yasını tutabilmek, o seçimi yanlış yaptığımız anlamına gelmez.

Bazen yalnızca seçemediğimiz hayatlara da veda etmemiz gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Doğru bir karar verdiğim hâlde neden pişmanlık hissediyorum?

Doğru olduğunu düşündüğünüz bir kararın ardından başka ihtimalleri özlemek mümkündür. Bu her zaman kararın yanlış olduğu anlamına gelmez. Bazen yaşanmamış ihtimallerin yasını tutuyor olabilirsiniz.

Sürekli “Ya başka türlü olsaydı?” diye düşünmek ne anlama gelir?

Bu düşünce bazen kişinin geçmişteki bir kararı anlamlandırma çabasıdır. Ancak sürekli tekrar ediyor ve bugünkü yaşamdan uzaklaştırıyorsa, kararın altında bulunan kayıp, suçluluk veya tamamlanmamış duygularla ilişkili olabilir.

İnsan neden hiç yaşamadığı bir hayatı özler?

İnsan yalnızca yaşadığı deneyimlere değil, hayal ettiği ihtimallere de duygusal bağ kurabilir. Bu nedenle gerçekleşmemiş bir gelecek de kayıp gibi yaşanabilir.

Seçmediğim hayat gerçekten daha iyi olabilir miydi?

Bunu kesin olarak bilmek mümkün değildir. Yaşanmamış bir hayatın yalnızca olumlu yönlerini hayal etme eğilimimiz olabilir. Gerçekte nasıl olacağını hiçbir zaman tam olarak bilemeyiz.

Pişmanlık ile diğer ihtimallerin yasını tutmak aynı şey midir?

Hayır. Pişmanlık daha çok “yanlış seçim yaptım” duygusunu içerirken, yas “başka bir ihtimal artık mümkün değil” duygusunu taşıyabilir.

Bir seçim yaptıktan sonra diğer seçenekleri düşünmek normal mi?

Evet. Özellikle yaşamın önemli dönemeçlerinde insanlar seçmedikleri yolları düşünebilir. Bunun sürekli bir kararsızlık ve yaşamdan kopuş hâline gelmesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Seçmediğimiz hayatların yasını tutmak neden özellikle yaş ilerledikçe artabilir?

Zaman geçtikçe bazı ihtimallerin artık gerçekleşmeyeceği daha görünür hâle gelir. İnsan geride bıraktığı yaşam dönemlerine ve gerçekleştiremediği olasılıklara daha fazla bakabilir. Bu da doğal bir varoluşsal sorgulamayı beraberinde getirebilir.