Neden Aynı Acıyı Farklı İnsanlarla Yaşıyoruz?

"Bu İlişki Öncekine Çok Benziyor"

Bazen hayatımıza giren insanlar birbirinden oldukça farklı görünür. Farklı karakterler, farklı hikâyeler, farklı yaşamlar...

Ancak ilişkinin sonunda hissettiğimiz duygu tanıdık gelebilir.

Yine değersiz hissederiz.

Yine terk ediliriz.

Yine anlaşılmadığımızı düşünürüz.

Yine sevilmediğimizi hissederiz.

Bu noktada birçok insan şu soruyu sormaya başlar:

"Neden sürekli aynı şey benim başıma geliyor?"

Psikodinamik yaklaşım bu soruya oldukça farklı bir yerden bakar.

Sorun İnsanların Benzer Olması mı?

İlk bakışta yaşadığımız acının nedeni karşımıza çıkan insanların yanlış kişiler olması gibi görünebilir.

Bazen gerçekten de ilişkilerimizde sağlıksız seçimler yapabiliriz. Ancak bazı durumlarda dikkat çeken şey, insanların değil; duyguların tekrar ediyor olmasıdır.

Kişiler değişir.

Mekânlar değişir.

İlişkiler değişir.

Ama hissettiğimiz kırgınlık, terk edilme korkusu, değersizlik ya da yalnızlık duygusu aynı kalır.

Bu tekrarın tesadüf olup olmadığı sorusu bizi psikodinamik düşüncenin önemli kavramlarından birine götürür.

Freud ve Tekrar Zorlantısı

Sigmund Freud, insanların bazen kendilerine acı veren deneyimleri farkında olmadan tekrar etme eğiliminde olduklarını ileri sürmüştür.

Freud bu durumu "tekrar zorlantısı" olarak adlandırır.

İnsan zihni bazen geçmişte çözümlenmemiş bir deneyimi farklı kişiler ve farklı koşullar içinde yeniden yaşamaya çalışabilir.

Bu bilinçli bir seçim değildir.

Kişi çoğu zaman tekrar ettiğinin farkında bile değildir.

Ancak geçmişte yarım kalmış bir hikâye, farklı karakterlerle yeniden sahnelenebilir.

Tanıdık Olan Her Zaman Güvenli Değildir

Psikolojik açıdan ilginç olan noktalardan biri şudur:

İnsanlar her zaman kendileri için en sağlıklı olana yönelmezler.

Bazen tanıdık olana yönelirler.

Çocukluk döneminde sevgiyle birlikte eleştiri, mesafe, belirsizlik veya duygusal ihmal deneyimlenmişse; kişi yetişkinlikte de benzer ilişki dinamiklerini farkında olmadan tanıdık bulabilir.

Bu nedenle bazı insanlar sürekli:

• ulaşılmaz kişilere,
• duygusal olarak mesafeli insanlara,
• sevgisini göstermekte zorlanan partnerlere

çekildiklerini fark edebilirler.

Çünkü bu ilişkiler bilinçdışı düzeyde tanıdık gelir.

Geçmiş Bugünün İçinde Yaşamaya Devam Edebilir

Psikodinamik yaklaşım, çocukluğun yalnızca geçmişte kalan bir dönem olmadığını söyler.

İlk ilişkilerimiz:

• sevilmeye dair beklentilerimizi,
• yakınlık kurma biçimimizi,
• terk edilme korkularımızı,
• öz değer algımızı

şekillendirebilir.

Bu nedenle bugün yaşadığımız bazı duyguların kökleri yıllar öncesine uzanabilir.

Kişi farkında olmadan geçmişte yaşadığı duygusal deneyimleri bugünkü ilişkilerinin içine taşıyabilir.

Tekrarın İçinde Bir Arayış Var Mıdır?

Psikanalitik düşünceye göre tekrar yalnızca acı çekmek için gerçekleşmez.

Bazen tekrarın içinde çözülmemiş olanı çözme çabası da bulunur.

Sanki zihin şöyle der:

"Bu kez farklı olacak."

"Bu kez anlaşılacağım."

"Bu kez terk edilmeyeceğim."

Ancak ilişki örüntüleri değişmediğinde sonuç çoğu zaman benzer olabilir.

Bu nedenle değişim yalnızca karşımıza çıkan insanları değiştirmekle değil, ilişki kurma biçimimizi anlamakla başlar.

Döngü Nasıl Fark Edilir?

Kendinize şu soruları sormak faydalı olabilir:

• İlişkilerimde tekrar eden tema ne?
• En sık hangi duyguyu yaşıyorum?
• İnsanlarda beni çeken özellikler neler?
• Çocukluğumda benzer duygular yaşadım mı?
• İlişkilerimde çözmeye çalıştığım şey ne olabilir?

Bu sorular, tekrar eden örüntüleri fark etmeye yardımcı olabilir.

Sonuç

Bazen hayatımıza giren insanlar farklı olsa da yaşadığımız acı aynı kalabilir.

Psikodinamik açıdan bu durum yalnızca kötü şansla açıklanmaz. Tekrar eden ilişki örüntüleri, geçmiş deneyimlerimizin ve bilinçdışı beklentilerimizin bugünkü ilişkilerimiz üzerindeki etkisini gösterebilir.

Bu nedenle asıl soru bazen "Neden hep aynı insanları buluyorum?" değil,

"Neden aynı hikâyeyi farklı insanlarla yaşamaya devam ediyorum?" sorusudur.

Çünkü tekrar eden döngüleri anlamak, onları değiştirebilmenin de ilk adımıdır.

Bilal KAYA | Yetişkin ve Çocuk Psikoloğu | Online Psikolog | Samsun Psikolog | Atakum Psikolog