Kendimi Eve Ait Hissedemiyorum: Aidiyet Duygusu Neden Kaybolur?

Bazen insan yıllardır yaşadığı evde, doğup büyüdüğü şehirde ya da en yakınlarının yanında bile kendisini ait hissetmeyebilir.

Her şey yerli yerinde gibidir.

Tanıdık insanlar vardır.

Tanıdık sokaklar vardır.

Gidilecek bir ev vardır.

Ancak yine de içten içe tarif edilmesi zor bir duygu hissedilir:

"Sanki buraya ait değilim."

Bazı insanlar bu hissi yeni bir şehre taşındıklarında yaşarlar. Bazıları ise hayatlarının büyük bölümünü geçirdikleri yerlerde...

Kimileri kalabalıklar içinde yalnız hissederken, kimileri kendi evlerinde bile misafir gibi hissedebilir.

Peki insan neden kendisini eve ait hissedemez?

Bu duygu yalnızca yaşanılan yerle mi ilgilidir, yoksa daha derin bir anlam mı taşır?

Ev Sadece Bir Mekân Değildir

Günlük hayatta ev dediğimizde çoğunlukla fiziksel bir yeri düşünürüz.

Bir apartman dairesi.

Bir müstakil ev.

Bir oda.

Bir çatı.

Ancak psikolojik açıdan ev kavramı bundan çok daha fazlasını ifade eder.

Ev;

• güvende hissedebildiğimiz,
• kendimiz olabildiğimiz,
• kabul gördüğümüz,
• rahatlayabildiğimiz,
• ait hissedebildiğimiz

bir deneyimdir.

Bu nedenle insan bazen fiziksel olarak evinde olsa bile psikolojik olarak "evde" hissetmeyebilir.

Çünkü aidiyet duygusu yalnızca bulunduğumuz yerle değil, kendimizle ve diğer insanlarla kurduğumuz ilişkiyle de ilgilidir.

Ait Hissetmek Ne Demektir?

Aidiyet, insanın en temel psikolojik ihtiyaçlarından biridir.

Bir gruba, bir ilişkiye, bir aileye ya da bir topluluğa ait hissedebilmek kişinin ruhsal yaşamında önemli bir yere sahiptir.

Ancak aidiyet yalnızca bir yere dahil olmak değildir.

Bazen kişi birçok insanın arasında olabilir ama yine de yalnız hissedebilir.

Çünkü aidiyetin temelinde görülmek ve kabul edilmek vardır.

Olduğumuz halimizle kabul edildiğimizi hissettiğimizde ait olmaya başlarız.

Sürekli rol yapmak zorunda kaldığımızda ise aitlik hissi zayıflayabilir.

Çocuklukta Aidiyet Nasıl Şekillenir?

Psikodinamik yaklaşıma göre aidiyet duygusu yaşamın erken dönemlerinde şekillenmeye başlar.

Bir çocuk için ilk "ev" aslında fiziksel bir yerden çok ilişkiseldir.

Bakım veren kişinin varlığı, sesi, ilgisi ve duygusal erişilebilirliği çocuğun ilk güven duygusunu oluşturur.

Çocuk:

• görüldüğünde,
• duyulduğunda,
• anlaşıldığında,
• ihtiyaçları karşılandığında

dünyayı daha güvenli bir yer olarak deneyimlemeye başlar.

Bu deneyimler zamanla kişinin kendisiyle ve diğer insanlarla kuracağı ilişkinin temelini oluşturur.

Elbette hiçbir aile kusursuz değildir.

Ancak bazı insanlar çocukluklarında duygularını ifade etmekte zorlandıkları, yeterince anlaşılmadıkları ya da sürekli uyum sağlamak zorunda kaldıkları ortamlar içinde büyümüş olabilirler.

Bu durumda kişi yetişkinlikte de bulunduğu ortamlarda kendisini tam anlamıyla ait hissedemeyebilir.

Kendim Gibi Davranamıyorsam Ait Hissedebilir miyim?

Aidiyetin önündeki en büyük engellerden biri kişinin kendi benliğini gizlemek zorunda hissetmesidir.

Bazı insanlar çocukluklarından itibaren çevrenin beklentilerine uyum sağlayarak kabul görmeyi öğrenirler.

• Sessiz olmaları beklenmiştir.
• Güçlü olmaları beklenmiştir.
• Başarılı olmaları beklenmiştir.
• Sorun çıkarmamaları beklenmiştir.

Zamanla kişi şu soruyu unutabilir:

"Ben aslında ne hissediyorum?"

Yerine şu soru geçebilir:

"Benden ne bekleniyor?"

Psikanalist Donald Winnicott, bu durumu kişinin "sahte benlik" geliştirmesiyle açıklar.

Kişi çevreye uyum sağlar.

İlişkilerini sürdürür.

Başarılı olur.

Ancak içten içe şu hissi taşıyabilir:

"Kimse beni gerçekten tanımıyor."

İşte bu noktada aidiyet duygusu zarar görebilir.

Çünkü ait hissetmek, yalnızca kabul görmek değil; gerçek benliğimizle kabul görebilmektir.

Sürekli Başka Bir Yeri Özlemek

Kendisini bulunduğu yere ait hissetmeyen kişiler bazen sürekli başka bir hayatın özlemini duyabilirler.

Şöyle düşünebilirler:

• "Başka bir şehirde yaşasam daha mutlu olurdum."
• "Başka bir işim olsa daha iyi hissederdim."
• "Başka insanlarla olsam her şey değişirdi."
• "Buradan gidersem rahatlayacağım."

Bazen gerçekten de çevresel değişiklikler yaşam kalitesini artırabilir.

Ancak bazı durumlarda kişi gittiği her yerde aynı yabancılık hissiyle karşılaşabilir.

Çünkü sorun yalnızca dışarıdaki koşullarla ilgili değildir.

İnsan bazen kendi iç dünyasında da kendisini evinde hissedemeyebilir.

Bu nedenle değişen şehirler, işler veya ilişkiler geçici bir rahatlama sağlasa da temel duygu devam edebilir.

Kalabalıklar İçinde Yalnız Hissetmek

Aidiyet eksikliği yaşayan birçok insanın ortak deneyimlerinden biri de kalabalıklar içinde yalnız hissetmektir.

Bir arkadaş grubunun içinde olabilirler.

Bir aile sofrasında oturabilirler.

İş yerinde insanların arasında olabilirler.

Ancak yine de kendilerini dışarıda kalmış gibi hissedebilirler.

Çünkü yalnızlık her zaman fiziksel olarak tek başına olmak değildir.

Bazen yalnızlık, anlaşılamamak ve görünmez hissetmektir.

Kişi çevresindeki insanlarla temas kuruyor olabilir.

Ancak duygusal olarak bağlantı kuramıyorsa, içindeki yalnızlık hissi devam edebilir.

Kendine Yabancılaşmak

Bazen insan yalnızca çevresine değil, kendisine de yabancı hissedebilir.

Ne istediğini bilmez.

Ne hissettiğini anlamakta zorlanır.

Kendi ihtiyaçlarını fark etmekte güçlük çeker.

Bu durumda kişi yalnızca bulunduğu yere değil, kendi yaşamına da ait hissedemeyebilir.

Hayat sanki uzaktan izlenen bir film gibi gelir.

Günler geçer.

Sorumluluklar yerine getirilir.

Ancak içten içe bir kopukluk hissi vardır.

Psikodinamik açıdan bakıldığında bu durum bazen kişinin uzun yıllar boyunca kendi ihtiyaçlarından uzak kalmasıyla ilişkili olabilir.

İnsan kendi duygularına yabancılaştığında, yaşadığı yerlere ve ilişkilere de yabancılaşabilir.

Varoluşçu Bir Bakış: Dünyada Yabancı Hissetmek

Varoluşçu düşünürler aidiyet meselesine farklı bir açıdan yaklaşırlar.

Onlara göre insan zaman zaman dünyada yabancı hissedebilir.

Bu durum her zaman bir problem ya da bozukluk anlamına gelmez.

Aksine insan olmanın doğal bir parçası olabilir.

Çünkü insan yaşamı boyunca şu sorularla karşılaşır:

• Ben kimim?
• Nerede olmak istiyorum?
• Nasıl bir hayat yaşamak istiyorum?
• Bana ait olan nedir?

Bu sorular bazen rahatsız edici olsa da kişinin kendisini daha yakından tanımasına yardımcı olabilir.

Aidiyet her zaman hazır bulunan bir şey değildir.

Bazen insanın zaman içinde kurduğu bir ilişkidir.

Önce kendisiyle, sonra başkalarıyla ve ardından yaşamla kurduğu bir ilişki...

Kendimizi Evde Hissetmek Mümkün mü?

Kendimizi evde hissetmek her zaman mükemmel koşullara sahip olmak anlamına gelmez.

Belki de aidiyet;

kusursuz bir çevre bulmaktan çok, kendi duygularımızla temas kurabilmekle ilgilidir.

Kendimizi tanıyabildiğimiz,

ihtiyaçlarımızı fark edebildiğimiz,

olduğumuz kişiyle barışabildiğimiz ölçüde,

dünyada da daha fazla yer kaplamaya başlarız.

Belki de insanın aradığı ev bazen dışarıdaki bir adres değil, iç dünyasında kurmaya çalıştığı güvenli alandır.

Psikolojik Destek Ne Zaman Faydalı Olabilir?

Eğer:

• Uzun süredir hiçbir yere ait hissedemiyorsanız,
• İnsanlarla yakınlık kurmakta zorlanıyorsanız,
• Kendinizi sürekli dışarıda kalmış gibi hissediyorsanız,
• Bulunduğunuz her ortamda yabancılık yaşıyorsanız,
• Kendinizle ve duygularınızla bağlantı kurmakta zorlanıyorsanız,

profesyonel psikolojik destek almak bu duyguların kökenlerini anlamanıza yardımcı olabilir.

Psikodinamik yaklaşım, kişinin yalnızca bugünkü hislerine değil; aidiyet duygusunun nasıl şekillendiğine, ilişkisel deneyimlerine ve iç dünyasındaki örüntülere de odaklanır.

Sonuç

Kendini eve ait hissedememek her zaman yanlış yerde yaşadığınız anlamına gelmez.

Bazen bu duygu, insanın kendisiyle, geçmişiyle ve ilişkileriyle kurduğu bağ hakkında önemli ipuçları taşır.

Belki de asıl mesele bir ev bulmak değildir.

Belki de mesele, insanın kendi yaşamında kendisine yer açabilmesidir.

Çünkü bazen uzun zamandır aradığımız şey yeni bir şehir, yeni bir ilişki ya da yeni bir başlangıç değildir.

Bazen aradığımız şey, sonunda kendimizi ait hissedebileceğimiz bir içsel evdir.

Bilal KAYA | Yetişkin ve Çocuk Psikoloğu | Online Psikolog | Samsun Psikolog | Atakum Psikolog