Çocuğum Sürekli "Sıkıldım" Diyor: Bu Normal mi?

Çocuğunuz gün içinde defalarca "Canım sıkılıyor." diyor mu?

Bir oyuncağı bırakıp birkaç dakika sonra başka bir oyuncağa geçiyor, hiçbir etkinlik uzun süre ilgisini çekmiyor ya da sürekli sizden onunla oynamanızı istiyor olabilir.

Bu durum birçok ebeveyni endişelendirebilir. Bazıları çocuklarının yeterince oyuncağı olmadığını düşünürken, bazıları ise onu daha fazla etkinliğe yönlendirmesi gerektiğine inanır.

Oysa çocukların zaman zaman sıkılması, çoğu durumda gelişimin doğal bir parçasıdır.

Asıl önemli olan, çocuğun neden sıkıldığı ve bu sıkıntıyla nasıl baş etmeyi öğrendiğidir.

Çocukların Sıkılması Gerçekten Bir Sorun mu?

Günümüzde çocukların boş zamanları geçmişe göre çok daha planlı geçmektedir.

Okul, kurslar, spor etkinlikleri, tabletler, telefonlar, televizyon ve sürekli sunulan uyaranlar nedeniyle birçok çocuk neredeyse hiç "boş kalmamaktadır."

İlginç olan ise tam da bu dönemde "Canım sıkılıyor." cümlesini daha sık duymamızdır.

Çünkü sıkılmak ile uyaransız kalmak aynı şey değildir.

Bir çocuk gün boyunca çok sayıda uyaranla karşılaşmasına rağmen kendi oyununu kurmakta zorlanabilir.

Sıkılmak Çocuğun Gelişimi İçin Neden Önemlidir?

Yetişkinler çoğu zaman sıkılmayı olumsuz bir duygu olarak değerlendirir. Ancak çocuk gelişimi açısından sıkılmak önemli bir işleve sahiptir.

Sıkılmak, çocuğun kendi iç dünyasına yönelmesi için bir fırsat oluşturabilir.

Yeni bir oyun kurmak, hayal kurmak, farklı çözümler üretmek ve yaratıcılığı kullanmak çoğu zaman bu "boşluk" anlarında ortaya çıkar.

Çocuğun her boş anının yetişkin tarafından planlanması, kendi kendine oyun kurma becerisinin gelişmesini zorlaştırabilir.

Sürekli Eğlendirilen Çocuklar Neden Daha Çabuk Sıkılabiliyor?

Birçok ebeveyn çocuğunun sıkılmasını engellemek için sürekli yeni etkinlikler planlamaktadır.

Yeni oyuncaklar...

Yeni oyunlar...

Yeni videolar...

Yeni aktiviteler...

Başlangıçta bunlar çocuğun ilgisini çekebilir. Ancak sürekli dışarıdan sunulan uyaranlar, zamanla çocuğun kendi oyununu üretmesini zorlaştırabilir.

Bir süre sonra çocuk eğlenmek için sürekli dışarıdan bir uyarana ihtiyaç duymaya başlayabilir.

Bu durumda "Canım sıkılıyor." cümlesi aslında "Beni biri oyalasın." anlamına dönüşebilir.

Psikodinamik Açıdan Sıkılmak

Psikodinamik kuram açısından oyun yalnızca eğlenme aracı değildir.

Oyun; çocuğun duygularını ifade ettiği, yaşadığı deneyimleri anlamlandırdığı ve iç dünyasını düzenlediği doğal bir iletişim biçimidir.

Donald Winnicott'a göre çocuk, oyun aracılığıyla hem gerçek dünya ile hem de kendi iç dünyası arasında bir köprü kurar.

Bu nedenle zaman zaman yaşanan boşluklar ve sıkılma anları, yeni oyunların ortaya çıkabilmesi için gerekli zemini oluşturabilir.

Çocuğun her anının yapılandırılması, bu yaratıcı alanın daralmasına neden olabilir.

Ekranlar Sıkılmayı Nasıl Etkiliyor?

Tabletler, telefonlar ve kısa videolar çocukların dikkatini kolayca çekebilir.

Ancak ekranlar hazır içerik sunar.

Çocuk burada oyunu kuran kişi değil, oyunu izleyen kişidir.

Gerçek oyunda ise çocuk;

• Karakterleri oluşturur.
• Hikâyeyi yazar.
• Kuralları belirler.
• Sorunları çözer.
• Hayal gücünü kullanır.

Bu nedenle ekran süresi arttıkça bazı çocuklar kendi oyunlarını üretmekte zorlanabilir ve ekran olmadığında daha çabuk sıkıldıklarını ifade edebilirler.

Anne Babalar Ne Yapabilir?

Çocuğunuz "Canım sıkılıyor." dediğinde hemen çözüm üretmek zorunda değilsiniz.

Bunun yerine şu yaklaşım daha destekleyici olabilir:

"Bakalım aklına nasıl bir oyun gelecek?"

Bu cümle, çocuğun kendi çözümünü üretmesine fırsat tanır.

Ayrıca;

• Her boş anı etkinlikle doldurmamaya çalışın.
• Oyuncak sayısından çok oyunun niteliğine önem verin.
• Çocuğun hayal kurabileceği zamanlar bırakın.
• Sıkılmasını hemen çözülmesi gereken bir problem olarak görmeyin.

Ne Zaman Destek Almak Gerekebilir?

Her "Canım sıkılıyor." diyen çocuk için endişelenmek gerekmez.

Ancak aşağıdaki durumlar varsa bir çocuk ruh sağlığı uzmanından görüş almak faydalı olabilir:

• Hiçbir oyun ilgisini çekmiyorsa,
• Sürekli ekran talep ediyorsa,
• Kendi başına oyun kuramıyorsa,
• Yaşıtlarıyla oyun oynamakta zorlanıyorsa,
• Dikkatini sürdürmekte belirgin güçlük yaşıyorsa,
• Bu durum okul ve sosyal yaşamını da etkiliyorsa.

Bu belirtiler her zaman bir soruna işaret etmese de değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Sonuç

Çocukların zaman zaman "Canım sıkılıyor." demesi çoğu durumda gelişimin doğal bir parçasıdır. Sıkılmak, yaratıcılığın, hayal gücünün ve kendi kendini oyalayabilme becerisinin gelişmesi için önemli bir fırsat sunabilir.

Her boşluğu doldurmaya çalışmak yerine, çocuğun kendi oyununu kurmasına alan tanımak uzun vadede duygusal ve bilişsel gelişimini destekleyebilir.

Unutulmamalıdır ki çocuklar yalnızca oynarken eğlenmez; oynarken düşünür, duygularını işler, ilişkileri anlamlandırır ve kendilerini ifade ederler. Bazen bir çocuğun gelişimi için ihtiyaç duyduğu en önemli şey, sürekli meşgul edilmek değil, kendi oyununu keşfedebileceği güvenli bir alana sahip olmaktır.

Bilal KAYA | Yetişkin ve Çocuk Psikoloğu | Online Psikolog | Samsun Psikolog | Atakum Psikolog