Bazen yemek yeme isteği yalnızca fiziksel açlıktan kaynaklanmaz. Karnımız tok olmasına rağmen mutfağa yönelmek, canımızın sürekli bir şeyler yemek istemesi ya da özellikle stresli zamanlarda yiyeceklere daha fazla ihtiyaç duymak birçok kişinin deneyimlediği bir durumdur.
Peki gerçekten aç mıyız, yoksa yemekle doldurmaya çalıştığımız başka bir şey mi var?
Psikolojik açıdan bakıldığında yemek, yalnızca biyolojik bir ihtiyaç değil; aynı zamanda duygularımızla, ilişkilerimizle ve iç dünyamızla da yakından bağlantılıdır.
Fiziksel Açlık ve Duygusal Açlık Arasındaki Fark
Fiziksel açlık genellikle yavaş yavaş ortaya çıkar ve yemek yendiğinde azalır.
Duygusal açlık ise çoğu zaman aniden gelir. Kişi belirli bir yiyeceğe yoğun istek duyabilir ve yemek yedikten sonra bile tam olarak tatmin olmayabilir.
Duygusal açlık sırasında sık görülen düşünceler şunlar olabilir:
- Canım çok sıkılıyor.
- Kendimi yalnız hissediyorum.
- Çok stresliyim.
- Bir şeyler yemeden rahatlayamayacağım.
- Tatlı yemeden iyi hissedemiyorum.
Bu durumlarda ihtiyaç duyulan şey her zaman yemek olmayabilir.
Yemek ve Duygular Arasındaki İlişki
İnsan yaşamının ilk dönemlerinden itibaren beslenme, yalnızca açlığın giderilmesiyle ilgili değildir.
Bir bebek için beslenme aynı zamanda:
- temas,
- güven,
- rahatlama,
- ilgi görme,
- sakinleşme
anlamına da gelir.
Bu nedenle yemek ve duygusal ihtiyaçlar arasındaki bağ oldukça erken dönemlerde kurulmaya başlar.
İlerleyen yıllarda kişi farkında olmadan stres, yalnızlık veya üzüntü gibi duygularla baş etmek için yemeğe yönelebilir.
Winnicott ve Duygusal Doyum
Psikanalist Donald Winnicott, erken dönem ilişkilerin kişinin iç dünyasının gelişiminde önemli bir rol oynadığını vurgular.
Yeterince güven veren ve ihtiyaçları karşılayan ilişkiler, kişinin duygularını düzenleyebilmesine yardımcı olur.
Ancak bazı durumlarda kişi zorlayıcı duygularla karşılaştığında rahatlama ve yatışma arayışını yemek üzerinden sürdürmeye başlayabilir.
Bu nedenle bazı insanlar için yemek yalnızca beslenmek değil, aynı zamanda kendini yatıştırmanın bir yolu haline gelebilir.
Neden Özellikle Stresliyken Daha Fazla Yeriz?
Stres ve kaygı dönemlerinde birçok kişi iştahının arttığını fark eder.
Bunun nedenlerinden biri, yemeğin kısa süreli bir rahatlama hissi sağlamasıdır.
Yemek yemek:
- dikkati dağıtabilir,
- gerginliği azaltabilir,
- kişiye geçici bir kontrol hissi verebilir.
Ancak bu rahatlama çoğu zaman kısa sürer ve kişi bir süre sonra yeniden aynı duygularla karşı karşıya kalabilir.
Açlık mı, İçsel Boşluk mu?
Bazı insanlar yemek yedikten kısa süre sonra tekrar bir şeyler atıştırmak ister.
Bunun nedeni bazen fiziksel açlık değil, içsel bir boşluk hissi olabilir.
Yalnızlık, değersizlik hissi, reddedilme korkusu, can sıkıntısı veya yoğun stres gibi duygular zaman zaman yemek aracılığıyla bastırılmaya çalışılabilir.
Fakat duygusal ihtiyaçlar yemekle tam olarak karşılanamayacağı için kişi kendisini bir süre sonra yeniden eksik hissedebilir.
Yemekle İlişkimiz Bize Ne Anlatıyor?
Yemek davranışlarımız bazen yalnızca beslenme alışkanlıklarımız hakkında değil, duygusal dünyamız hakkında da ipuçları verebilir.
Kendinize şu soruları sorabilirsiniz:
- Gerçekten aç mıyım?
- Şu an ne hissediyorum?
- Yemek istemeden önce hangi duyguyu yaşıyordum?
- Yedikten sonra nasıl hissediyorum?
Bu sorular, yemek davranışının altında yatan duygusal ihtiyaçları fark etmeye yardımcı olabilir.
Psikolojik Destek Ne Zaman Faydalı Olabilir?
Eğer:
- Sürekli yeme isteği yaşıyorsanız,
- Stresli dönemlerde kontrolsüz yeme atakları oluyorsa,
- Tok olmanıza rağmen sık sık yemek yiyorsanız,
- Yemek yedikten sonra suçluluk hissediyorsanız,
- Yeme davranışınız yaşam kalitenizi etkiliyorsa,
profesyonel psikolojik destek almak faydalı olabilir.
Psikolojik destek sürecinde yalnızca yeme davranışı değil, bu davranışın altında yer alan duygular, ilişkiler ve yaşam deneyimleri de ele alınabilir.
Sonuç
Bazen sorun yalnızca açlık değildir. Yemek, farkında olmadan yalnızlık, kaygı, stres ya da içsel boşluk hissiyle baş etme yöntemlerinden biri haline gelebilir.
Bu nedenle sürekli yemek yeme isteğini değerlendirirken yalnızca "Ne yiyorum?" sorusuna değil, "Ne hissediyorum?" sorusuna da yer açmak önemlidir.
Çünkü bazı durumlarda doyurulmaya çalışan şey mide değil, duygularımız olabilir.
Bilal KAYA | Yetişkin ve Çocuk Psikoloğu | Online Psikolog | Samsun Psikolog | Atakum Psikolog
Yorumlar
Henüz onaylanmış yorum yok.
Google ile giriş yapanlar yorum yapabilir.
Google ile Giriş Yap